Op 6 februari 2026 verschijnt onder de Friestalige titel Grûntonger ('Gronddonder') onze vertaling van 65 gedichten van de beroemdste sami-dichter Nils-Aslak Valkeapää. We - Sofia Krol en ik - hebben de gedichten direct vertaald uit het Noord-Samisch in het Fries en het Nederlands. Het is overigens voor het eerst dat zijn gedichten in het Fries en in het Nederlands verschijnen.
Nils-Aslak Valkeapää (1943-2001)
Meer dan mooie gedichten
Voor ons als vertalers ademen de gedichten van Nils-Aslak de sfeer van de toendra’s waar sinds oude tijden rendieren rondlopen. Ze vertellen ons ook over de verandering die daar plaatsvindt. Verandering omdat de temperaturen in de zomer, maar vooral 's winters steeds verder omhoog gaan. De sneeuw smelt eerder en ontregelt de dieren. ‘s Zomers speelt de warmte ze parten. De rendieren worden nu bovendien meer en meer ontregeld door de zoektocht naar zeldzame metalen en de infrastructuur die daarmee verbonden is. Teloorgang van cultuur en natuur waarover hij in zijn poëzie met weemoed verhaalt in een sami-taal die eveneens onder druk staat.
Er zijn overeenkomsten met ons eigen Fryslân waar intensieve landbouw en veeteelt hun uitwerking hebben op het landschap. Ons uitzicht wordt tegenwoordig bepaald door weilanden zonder bloemen en landbouwgrond die soms door het gif geel uitslaat. En ook door een intensieve infrastructuur.
In onze ogen kan de boodschap in de gedichten van Nils-Aslak ons extra bewust maken van de noodzaak goed op ons landschap en cultuur te passen die bij ons evenzeer onder druk staan.
De tweetalige bloemlezing bevat 65 gedichten. De originele
Sami-verzen zijn opgenomen in een bijlage.
Aanschaffen?
Dat kan via: bestellen
Met bespreking van Cultureel antropologe Nellejet Zorgdrager
Reacties