Access: een listbox met meervoudige selectie en een gekoppelde en dynamische grafiek

In Access kunnen we listboxen gebruiken voor een (meervoudige) keuze uit een dataset. Dankzij VBA en MS GRAPH kunnen we een grafiek of meerdere grafieken mee laten lopen met de gemaakte keuze.

Met name voor een meervoudige selectie zijn in VBA nogal wat stappen nodig om het een en ander voorelkaar te krijgen. Voor grafieken gebruikt Access het instrument MS GRAPH met zijn eigen objectmodel.

We zullen de stappen langslopen.

Het voorbeeld is gebaseerd op de database NOORDENWIND van MICROSOFT. Voor de listbox heb ik de volgende SQL string gebruikt:

SELECT Klantnummer, Bedrijf, Contactpersoon
FROM tblKlanten
ORDER BY Klantnummer

Stap 1: gemaakte keuzes uit listbox in een array opslaan

    ReDim arrLijst(Me.lboMeervoudig.ItemsSelected.Count)
    intTeller = 0
    For Each objItem In Me.lboMeervoudig.ItemsSelected
        arrLijst(intTeller) = Me.lboMeervoudig.Column(0, objItem)
        intTeller = intTeller + 1
    Next

Stap 2: inhoud array overhevelen naar strValue met komma als scheidingsteken

    For intTeller = 0 To UBound(arrLijst) - 1
        strValue = strValue & arrLijst(intTeller) & ","
    Next

Stap 3: gekozen klantnamen in een array stoppen

    ReDim arrKlant(Me.lboMeervoudig.ItemsSelected.Count)
    intTeller = 0
    For Each objKlant In Me.lboMeervoudig.ItemsSelected
        arrKlant(intTeller) = Me.lboMeervoudig.Column(1, objKlant)
        intTeller = intTeller + 1
    Next

Stap 4: klantnamen uit array sorteren

SortArray arrKlant

SortArray verwijst hier naar een functie die de sortering uitvoert:

Function SortArray(ArrayToSort() As Variant) As Variant
    Dim intEerste          As Integer
    Dim intLaatste         As Integer
    Dim intI               As Integer
    Dim intJ               As Integer
    Dim strTemp            As String
     
    intEerste = LBound(ArrayToSort)
    intLaatste = UBound(ArrayToSort)
    For intI = intEerste To intLaatste - 1
        For intJ = intI + 1 To intLaatste
            If ArrayToSort(intI) > ArrayToSort(intJ) Then
                strTemp = ArrayToSort(intJ)
                ArrayToSort(intJ) = ArrayToSort(intI)
                ArrayToSort(intI) = strTemp
            End If
        Next intJ
    Next intI
End Function

Stap 5: string omzetten naar een string die in een filter gebruikt kan worden

    strResult = "("
    Do While InStr(strValue, ",") > 0
        strResult = strResult & "'" & Left(strValue, InStr(strValue, ",") - 1) & "',"
        strValue = Mid(strValue, InStr(strValue, ",") + 1)
    Loop
    strResult = Left(strResult, Len(strResult) - 1) & ")"

Stap 6: opbouw SQL string voor de grafiek

    strSQL = " SELECT Year([Orderdatum]) AS Jaar, "
    strSQL = strSQL & " Sum([Prijs per eenheid]*[hoeveelheid]) AS Totaal "
    strSQL = strSQL & " FROM (tblKlanten INNER JOIN tblOrders "
    strSQL = strSQL & " ON tblKlanten.Klantnummer = tblOrders.Klantnummer) "
    strSQL = strSQL & " INNER JOIN tblOrderRegels ON "
    strSQL = strSQL & " tblOrders.[Order-id] = tblOrderRegels.[Order-id] "
    strSQL = strSQL & " where tblKlanten.klantnummer in " & strResult
    strSQL = strSQL & " GROUP BY Year([Orderdatum]) "

Stap 7: aansturen MS GRAPH grafiek

    With Me.grfOmzetPerJaar
        .RowSource = strSQL
        .HasTitle = True
        .ChartTitle.Text = Left(strKlant, Len(strKlant) - 2)
        .ChartType = 51 'xlColumnClustered = XlChartType Enumeration
        .ApplyDataLabels xlDataLabelsShowValue
    End With
    
    With Me.grfOmzetPerJaar.Axes(1) 'xlCategory=1
      .HasTitle = True
      .AxisTitle.Caption = "Omzet per jaar"
    End With 'X-Axis
    
    With Me.grfOmzetPerJaar.Axes(2)
      .MinimumScaleIsAuto = True
      .MaximumScaleIsAuto = True
    End With

De totale code achter de listbox bij de gebeurtenis AfterUpdate ziet er dan als volgt uit:

Private Sub lboMeervoudig_AfterUpdate()
    Dim arrLijst(), arrKlant()
    Dim intTeller As Integer
    Dim objItem As Variant, objKlant As Variant
    Dim strResult As String, strValue As String, strKlant As String
    Dim strSQL As String
    Dim db As dao.Database
     
    'gemaakte keuzes in een array stoppen
    ReDim arrLijst(Me.lboMeervoudig.ItemsSelected.Count)
    intTeller = 0
    For Each objItem In Me.lboMeervoudig.ItemsSelected
        arrLijst(intTeller) = Me.lboMeervoudig.Column(0, objItem)
        intTeller = intTeller + 1
    Next
    
    'inhoud array overhevelen naar variabele strValue met een komma als scheidingsteken
    For intTeller = 0 To UBound(arrLijst) - 1
        strValue = strValue & arrLijst(intTeller) & ","
    Next
    
    'gekozen klanten in een array stoppen
    ReDim arrKlant(Me.lboMeervoudig.ItemsSelected.Count)
    intTeller = 0
    For Each objKlant In Me.lboMeervoudig.ItemsSelected
        arrKlant(intTeller) = Me.lboMeervoudig.Column(1, objKlant)
        intTeller = intTeller + 1
    Next
    
    'array met klanten sorteren
    SortArray arrKlant
    
    'inhoud array overhevelen naar variabele strKlant met een komma en spatie als scheidingsteken
    For intTeller = 1 To UBound(arrKlant)
        strKlant = strKlant & arrKlant(intTeller) & ", "
    Next    
    Me.klantentotaal = Left(strKlant, Len(strKlant) - 2)
   
    'string omzetten naar een string die in een filter gebruikt kan worden
    strResult = "("
    Do While InStr(strValue, ",") > 0
        strResult = strResult & "'" & Left(strValue, InStr(strValue, ",") - 1) & "',"
        strValue = Mid(strValue, InStr(strValue, ",") + 1)
    Loop
    strResult = Left(strResult, Len(strResult) - 1) & ")"
    
    'sql voor de grafiek
    strSQL = " SELECT Year([Orderdatum]) AS Jaar, "
    strSQL = strSQL & " Sum([Prijs per eenheid]*[hoeveelheid]) AS Totaal "
    strSQL = strSQL & " FROM (tblKlanten INNER JOIN tblOrders "
    strSQL = strSQL & " ON tblKlanten.Klantnummer = tblOrders.Klantnummer) "
    strSQL = strSQL & " INNER JOIN tblOrderRegels ON "
    strSQL = strSQL & " tblOrders.[Order-id] = tblOrderRegels.[Order-id] "
    strSQL = strSQL & " where tblKlanten.klantnummer in " & strResult
    strSQL = strSQL & " GROUP BY Year([Orderdatum]) "
    
   'grafiek aansturen   
    With Me.grfOmzetPerJaar
        .RowSource = strSQL
        .HasTitle = True
        .ChartTitle.Text = Left(strKlant, Len(strKlant) - 2)
        .ChartType = 51 'xlColumnClustered = XlChartType Enumeration
        .chartarea.interior.Color = RGB(252, 230, 100)
        .chartarea.Border.Color = RGB(252, 230, 100)
       .ApplyDataLabels xlDataLabelsShowValue
    End With
    
    With Me.grfOmzetPerJaar.Axes(1) 'xlCategory=1
      .HasTitle = True
      .AxisTitle.Caption = "Omzet per jaar"
    End With 'X-Axis
    
    With Me.grfOmzetPerJaar.Axes(2)
      .MinimumScaleIsAuto = True
      .MaximumScaleIsAuto = True
      End With
    
    Me.Refresh
    
    'sluiten objecten
    db.Close
    Set db = Nothing
End Sub